رصدخانه مراغه--موسسه علمی پژوهشی فخر رازی

چاپ مقاله نجوم و اختر فیزیک مراغه در مجله تاریخ اسپرینگر

رصدخانه مراغه--موسسه علمی پژوهشی فخر رازی
مقاله علمی دکتر سیّد محمّد مظفّری، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات نجوم و اخترفیزیک در مجله Archive for History of Exact Science که توسط نشر بین المللی اسپرینگر منتشر می شود، به چاپ رسید.
اخیراً در مقاله ای مفصل در ۵۱ صفحه که در یکی از معتبرترین مجلّات بین المللی تاریخ علم (با نمایه ISI) به نام Archive for History of Exact Science (ناشر: Springer)، چاپ شده است، دکتر سیّد محمّد مظفّری، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات نجوم و اخترفیزیک مراغه، به تحلیل کامل رصدهای نجومی نظامدار انجام یافته توسّط محیی الدّین المغربی (درگذشته به سال ۶۸۱ هجری قمری) در رصدخانه تاریخی مراغه پرداخته است.
این مقاله مبتنی بر یکی از رسالات محیی الدّین به نام تلخیص المجسطی است که نسخه منحصر به فردی از آن در کتابخانه مرکزی دانشگاه لیدن موجود است. محیی الدّین در این رساله شرح کاملی از رصدهای خورشید، ماه، سیّارات بیرونی (زحل، مشتری و مرّیخ) و هشت ستاره درخشان به دست داده است. اندازه گیری ارتفاع نصف النّهاری اجرام سماوی توسّط ربع جداری رصدخانه مراغه انجام گرفته و محیی الدّین برای اندازه گیری توالی های زمانی که برای محاسبات نجومی مورد نیاز بوده از یک ساعت آبی دقیق استفاده کرده بوده است. میزان دقّت اندازه گیری های ارتفاع نصف النّهاری توسّط وی به حدود ۲/۶ دقیقه قوسی در مورد ستارگان، ۶/۴ دقیقه قوسی در مورد سیّارات بیرونی و ۱/۳ دقیقه قوسی در مورد خورشید می رسد که همگی چشمگیر هستند. اندازه گیری بازه های زمانی توسّط وی دقّت قابل توجّه حدود ۵ دقیقه را نشان می دهد.
در مقاله دیگری از همین مولّف که در ابتدای ۲۰۱۸ در همین مجلّه منتشر شده، به بررسی دقّت تئوری های خورشیدی ۱۱ دانشمند مسلمان در مقایسه با نظریّات خورشیدی نیکولاس کوپرنیک و تیکو براهه پرداخته شده و دقّت بالای تئوری خورشیدی محیی الدّین المغربی در رصدخانه مراغه با حداکثر میزان خطا در طول دایرة البروجی خورشید در محدودة بین ۵- (در میانه تابستان) و ۸+ دقیقه قوسی (در میانه زمستان) نشان داده شده است.