جهنم پیش پروپوزال

برای اخذ مدرک کارشناسی ارشد و دکتری می بایست ۴ مرحله را پشت سر گذاشت. واحدهای درسی، پیش پروپوزال، پروپوزال و پایان نامه یا رساله. پس از صحبت با بسیاری از دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری به این نتیجه رسیدم که چالش برانگیز ترین مرحله برای فارغ التحصیلی مرحله پیش پروپوزال و انتخاب موضوع است. پیش پروپوزال در یک کلمه همان جهنم است!

پیش پروپوزال چیست؟

مرحله پیش پروپوزال زمانی آغاز می شود که شما واحدهای درسی را گذرانده اید ولی هنوز رسما هیچ موضوع و ایده ای برای شروع انجام پروپوزال و پس از آن انجام پایان نامه ندارید.

به نظر من این مرحله بسیار به قرارهای ملاقات پیش از ازدواج شبیه است. شما موضوعی پیدا می کنید، با آن کلنجار می روید و سپس متوجه می شوید که آیا برای شما مناسب است یا نه. اگر موضوع مناسب نباشد، آنگاه شما سراغ موضوع بعدی می روید. هدف از این تشبیه امتحان نمودن موضوعات متفاوت پیش از آغاز به پژوهش بر روی آن موضوع و متعهد شدن به آن است. ممکن است این مرحله به مدت زمانی نیاز داشته باشد ولی در نهایت موضوع مناسب را یافته و پژوهش خود را آغاز می نمایید. در این هنگام شما آماده هستید تا طرح خود را پیشنهاد دهید و نهایتا با موضوع خود ازدواج نمایید!

با این حال، بر خلاف قرارهای ملاقات پیش از ازدواج شما نمی توانید پیش از تایید استاد راهنما موضوع پایان نامه خود را به شورای پژوهشی دانشگاه پیشنهاد دهید. اگر بخواهید با شخصی که دوستش دارید و درباره پیشنهاد ازدواج به او فکر می کنید، قرار ملاقاتی داشته باشید، آنگاه در صورت عدم موافقت کارفرمای خود نیازی ندارید به او گوش دهید. شما می توانید علیرغم میل دیگران با فردی که می خواهید ازدواج نمایید.

اما اگر شما موضوعی را به استاد راهنمای خود پیشنهاد دهید که مورد موافقت او نبود، شما هیچ چاره دیگری به جز تایید نظر استاد راهنما ندارید. مطمئنا می توانید با استاد راهنمای خود بر سر موضوع بحث کنید، اما این کار باعث می گردد تا فارغ التحصیلی شما تقریبا غیرممکن گردد. بنابراین دانشجویان عاقل با موضوع پایان نامه دلخواه خود خداحافظی نموده و دوباره به زمان قرار ملاقات باز می گردند.

چرا مرحله پیش پروپوزال دشوار است؟

این مرحله به دلایل ذیل تماما با عدم قطعیت روبروست:

  • موضوعی پیدا کرده اید و نمی دانید آیا می توانید بر مبنای آن پایان نامه ای بنویسید؟
  • آیا استاد راهنما و شورای پژوهشی با موضوع موافقت می کنند؟
  • اگر استاد راهنما و شورای پژوهشی با هیچ یک از موضوعات پیشنهادی شما موافق نبودند، آنگاه چه باید بکنید؟
  • اگر استاد راهنما و شورای پژوهشی موضوع پایان نامه شما را طوری تغییر دهند که دلخواه شما نباشد، چه می کنید؟

علاوه بر این، پس از صرف زمانی که برای یافتن موضوعی مناسب برای ارزیابی توسط استاد راهنما و شورای پژوهشی اختصاص داده اید، زمانی را هم صرف کار بر روی ایده و موضوع خود نموده اید. تعلق خاطر پیدا کردن به یک موضوع بسیار آسان است، ولی دیدن تغییر تدریجی موضوع به چیزی که دلخواه شما نباشد، بسیار ناامید کننده و حتی دردناک خواهد بود.

بسیاری از پژوهشگران مجرب با این فرآیند کاملا آشنا هستند. با این حال معمولا برای دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری، این یک اتفاق تازه محسوب می شود.

دستورالعمل های اندکی برای گذار از این مرحله و یافتن موضوعی مناسب وجود دارند. یکی از دلایل اصلی که دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری عمدتا کارآموز به حساب می آیند، یادگیری همین مرحله است.

در نهایت، این مرحله ای است که احتمالا عدم اعتماد به نفس و سندروم ایمپاستر دامنگیر شما خواهد بود. شما در این مرحله توانایی خود برای کامل نمودن و ادامه دادن فرآیند انجام پایان نامه را زیر سوال می برید. در این مرحله از خود خواهید پرسید که آیا اصلا برای این کار مناسب هستید و آیا قدرت ادامه دادن این کار را دارید. حتی شاید به جای هر روز، هر ساعت به انصراف از دانشگاه فکر کنید. از خودتان متنفر خواهید شد و انگیزه خود را از دست خواهید داد.

مرحله پیش پروپوزال چقدر طول می کشد؟

این مرحله ممکن است از چند هفته تا چند ماه طول بکشد. مدت زمان این مرحله به شما، ارتباطتان با استاد راهنما و شورای پژوهشی و مسیر منحصر به فرد و غیر قابل پیش بینی مقابلتان برای کاوش ادبیات تحقیق و فرموله کردن ایده و موضوعتان بستگی دارد.

چطور بفهمیم که از این مرحله عبور کرده ایم؟

من زمانی متوجه شدم مرحله پیش پروپوزال را پشت سر گذاشته ام که مکالماتم با استاد راهنما و شورای پژوهشی از بحث بر روی موضوعات مختلفی که می توانست مورد مطالعه گیرد به بررسی اندازه گیری و مدل نمودن روابط بین ساختارهای موضوع مدنظر تغییر کرد.

به جای این که از مناسب نبودن پایان نامه، بی معنا بودن موضوع پایان نامه و … سخنی به میان آید، درباره توسعه بیشتر ایده، بررسی دیگر متغیرها و شفاف سازی مفاهیم صحبت می شد. تغییرات واضح بود و پس از این گفتگو پیشرفت در فرآیند انجام پایان نامه کاملا مشهود بود.

چطور می توانیم مرحله پیش پروپوزال را پشت سر بگذاریم؟

من خودم شخصا از مراحل ذیل پیروی نکردم اما ای کاش کسی بود که این لیست را در اختیار من قرار داده بود:

  1. خیلی به موضوع خود وابسته نباشید.
  2. بسیار با دقت به بازخوردی که از استاد راهنما و شورای پژوهشی دریافت می کنید، گوش فرا دهید.
  3. تغییرات را به صورت منطقی متناسب با بازخوردها اعمال نمایید. این بدین معنی نیست که می بایست هر چیزی که استاد راهنما و شورای پژوهشی می گویند، بدون تفکر انتقادی بپذیرید.
  4. یاد بگیرید که در مورد منشا ایده هایتان گفتگو نمایید.
  5. یاد بگیرید که دلایل خود برای سرانجام ایده هایتان خود را به صورت منطقی توجیه نمایید.
  6. به یاد داشته باشید که نتایج نظری بالقوه مطالعه خود را برجسته نمایید. به عبارت دیگر به استاد راهنما و شورای پژوهشی بگویید که چرا آنها می بایست به موضوع شما اهمیت دهند.
  7. با دوستان خود در دانشگاه، اساتید و شورای پژوهشی در مورد موضوع پایان نامه صحبت کنید.
  8. مطالعه زیادی داشته باشید. مقالات علمی مرتبط با زمینه / مسئله / پدیده ای که مورد مطالعه شماست را در لیست مطالعه خود بگنجانید.
  9. هنگامی که روزهای سختی دارید، مراقب خود باشید. شما در حال یادگیری چیزی بسیار دشوار هستید. بسیار خوب است که در این اثنا زمانی را هم به خودتان اختصاص دهید.
  10. با خودتان مهربان باشید. اگر خود را در حال صحبت کردن با خود و بد و بیراه گفتن به خود و توانایی های خود، دیدید، خود را ببخشید. به خودتان اجازه ندهید که با مهمترین شخص زندگیتان – خودتان – بد رفتار شود!

سخن آخر

هنگامی که من با شخصی قرار ملاقاتی داشتم، از افرادی که تازه با هم آشنا شده بودیم و به من می گفتند “تو همان شخص مورد نظر من هستی” متنفر بوده ام. اکنون هم با اکراه چنین جمله ای را بر زبان می آورم ولی حالا راه بهتری برای بیان چنین جملاتی یافته ام. هنگامی که شما از این مرحله گذشتید، تازه می توانید فرد مدنظر خود را بشناسید. و به همین ترتیب مابقی فرآیند انجام پایان نامه ممکن می گردد.

پس از گذار از این مرحله، بسیاری از تردیدهای نسبت به خود رنگ می بازند و ابر سیاه بالای سرتان ناپدید می شود. طی مرحله پیش پروپوزال شما کاملا دچار سردرگمی هستید، به دور خود می چرخید و مسیر خود را مداوم عوض می کنید. اما هنگامی که فرآیند مرحله پیش پروپوزال را به پایان رساندید، تکیه گاهی پیدا می کنید. در این هنگام می دانید به کجا می روید. همه آن چه که باید انجام دهید فهم این نکته است که چگونه مسیر خود را طی کنید و به مقصود خود برسید. طی این مرحله هر قدر که دلهره آور به نظر می رسد، باز با این حال بسیار بهتر از سردرگمی و درجا زدن می باشد.

دانشجویانی که واحدهای درسی خود را گذرانده اند و در ابتدای مرحله پیش پروپوزال می باشند، خود را در یک موقعیت دشوار می بینند. این احساس بسیار طبیعی است! اگر شما بدانید که چگونه این مرحله را پشت بگذارید – می توانید از موسسه علمی پژوهشی فخر رازی نیز کمک بگیرید – بالاخره راه خود را می یابید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *