عناصر گیج کننده مقالات پژوهشی

جهت نگارش مقاله ای تاثیرگذار ابتدا می بایست چرایی هر بخش از مقاله – هدف بخش و محتوای آن – را درک کنیم. با این حال اغلب اوقات درک تفاوت برخی از قسمت های مقاله برای پژوهشگران دشوار به نظر می رسد، قسمت هایی که به نظر مشابه ولی دارای اهدافی متمایز هستند.

  • آیا قصد پژوهش (aim) با هدف پژوهش (objective) تفاوت دارد؟
  • روش تحقیق (research methods) و روش شناسی تحقیق (research methodology) چه فرقی با هم دارند؟

اینها نمونه سوالاتی هستند که در ذهن پژوهشگران جولان می دهند. در این نوشتار به تفاوت های عناصر سردرگم کننده مقالات پژوهشی پرداخته ایم.

چکیده (Abstract) و مقدمه (Introduction)

چکیده خلاصه ای از مقاله است که شامل ضروری ترین جزئیات پژوهش می گردد. این جزئیات شامل یافته های، روش تحقیق و نتیجه گیری می شود. چکیده به پژوهشگرانی که پرمشغله هستند اجازه می دهد تا برای مطالعه کل مقاله تصمیم گیری کنند. همچنین سردبیران مجلات با استفاده از چکیده ارزش مقاله برای قرار گرفتن در فرآیند داوری را مورد سنجش قرار می دهند.

مقدمه سرآغاز مقالات پژوهشی است و پیش زمینه ای از موضوع پژوهش را به مخاطبین مقاله ارائه می دهد و به آنها کمک می کند تا از انگیزه انجام پژوهش آگاه گردند. مقدمه مفاد پژوهش را با معرفی موضوع پژوهش، تحقیقات پیشین، شناسایی خلاءهای پژوهشی و معرفی مسئله ای که می بایست حل گردد، به پژوهشگران شرح می دهد. در انتهای مقدمه نیز جمله ای صریح درباره قصد پژوهش ذکر می شود –در بخش بعد به طور مفصل به آن پرداخته شده است!

چکیده با این هدف نگارش می یابد که دیگران بتوانند به پژوهش شما نگاهی اجمالی بیندازند و توجه آنها را جلب کند. هدف از مقدمه مقاله ارائه متنی مشخص برای طرح سوال تحقیق به دیگران است. یکی از تفاوت های قابل توجهی که می بایست به آن اعتنا نمود این است که چکیده شامل روش تحقیق و نتیجه گیری پژوهش می باشد در حالی که مقدمه فاقد این موارد است.

قصد (Aim) و هدف (Objective)

قصد پژوهش به نتیجه ای اشاره دارد که شخص محقق امیدوار است از پژوهش بدست آورد. قصد پژوهش شرحی مفصل از اهداف کلی پژوهش است و نشان می دهد که پژوهشگر انتظار دارد در انتهای تحقیق به کجا برسد. به عبارت دیگر قصد پژوهش آن چه که پژوهشگر از طریق پژوهش سعی دارد تا متوجه شود یا اثبات نماید را بیان می کند. از طرف دیگر اهداف پژوهش به مراحل پژوهش اشاره دارد، به عبارت دیگر اهداف پژوهش اقدامات مشخص و مستقیمی هستند که برای رسیدن به قصد پژوهش اعمال می شوند. اهداف پژوهش مشخص نمودن نقاط عطف یا مراحلی از پژوهش است که با رسیدن به آنها قصد پژوهش محقق می گردد. در حالی که قصد پژوهش امری کلی است، اهداف پژوهش گام هایی کوچک و دقیق هستند که پژوهشگر را در مسیر تحقیق راهنمایی می کنند. به عبارت دیگر قصد پژوهش آن چه که پژوهشگر در پی رسیدن به آن است را بیان می کند و اهداف تحقیق چگونگی رسیدن به آن را با شناسایی گام ها و نقاط عطفی مشخص نشان می دهند. با توجه به نوع متن، پژوهشگر می تواند قصد، اهداف یا هر دوی آنها را به کار برد. مثال ذیل کمک می کند تا تفاوت این دو مفهوم بهتر درک گردد.

قصد: تعیین تاثیر آنتی اکسیدانی عصاره گیاه X

اهداف:

  • آزمایش تولید گونه های اکسیژن واکنش پذیر در رده سلولی X پس از درمان با عصاره گیاه X
  • تعیین فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان SOD و CAT در یک مدل موش پس از درمان با عصاره گیاه X

مقدمه (Introduction) و بیان مسئله (Problem Statement)

مقدمه اولین بخش مقالات پژوهشی است و زمینه پژوهش را معرفی می کند. هدف مقدمه درگیر کردن مخاطب مقاله با پژوهش و ارائه اطلاعات ضروری زمینه تحقیق جهت درک قصد پژوهش است. مقدمه شامل زمینه مطالعه و سوال تحقیق می باشد.

از طرف دیگر بیان مسئله یکی از اجزای ضروری مقدمه است که شرحی از موضوع و شرایطی است که پژوهشگر قصد مطالعه آن را دارد. بیان مسئله به پژوهشگر کمک می کند تا هدف پژوهش را با برجسته سازی خلاء بین شرایط ایده آل و شرایط موجود، شناسایی نماید. نگارش بیان مسئله در مراحل ابتدایی پژوهش، پس از انتخاب حیطه پژوهش صورت می گیرد.

زمینه پژوهش (Background of a Study) و ادبیات تحقیق (Literature Review)

زمینه پژوهش و ادبیات تحقیق به دانش موجود در یک حیطه مشخص پژوهشی اشاره دارند و به شناسایی خلاءهای پژوهشی کمک می کنند، با این حال این دو با هم تفاوت قابل توجهی دارند. زمینه پژوهش اولین بخش مقدمه است که موضوع پژوهش را معرفی می کند. ادبیات تحقیق که تحلیلی انتقادی از موضوع پژوهش ارائه می کند پس از زمینه پژوهش نگارش می یابد.

زمینه پژوهش اهمیت پژوهش را بیان می کند در حالی که ادبیات تحقیق پیشرفت دانش در حیطه پژوهشی مورد نظر را ارزیابی می کند. در حالی که زمینه پژوهش کوتاه و مختصر بیان می شود، ادبیات تحقیق به طور نسبتا مفصل بر ادبیات مورد نیاز مفاد پژوهش و انگیزه طرح سوال تحقیق تمرکز دارد. نهایتا هر دوی آنها مخاطبین را به خلاءهای موجود در پژوهش که تا بحال بر روی آنها تحقیقی صورت نگرفته، رهنمون می سازند. در مجموع می توان گفت که زمینه پژوهش به طور گسترده موضوع پژوهش را معرفی می کند، در حالی که ادبیات تحقیق به پایش دانش موجود و شناسایی خلاءهای پژوهشی می پردازد.

سوال تحقیق (Research Question) و مسئله تحقیق (Research Problem)

مسئله تحقیق موضوعی است که پژوهشگر از طریق پژوهش خود به آن اشاره می کند. مسئله تحقیق دشواری ها، تردیدها و نگرانی های تئوری و عملی که نیازمند تفکر و بررسی هستند را شناسایی می کند. مسئله تحقیق ناهنجاری یا مشکلی است که در دنیای واقعی می بایست حل شود. پژوهشگر با شکستن مسئله تحقیق به سوالات کوچکتر به سمت حل مسئله پیش می رود.

سوال تحقیق یک نگرانی مشخص است که پژوهشگر سعی دارد تا از طریق پژوهش به آن پاسخ دهد. سوال تحقیق از مسئله تحقیق مشتق می گردد ولی اساس آن بر طرح پژوهش استوار است. هنگامی که پژوهشگر مسئله تحقیقی را به ایده ای مشخص که به راه های احتمالی برای بررسی مسئله تحقیق اشاره می کند، محدود کند به سوال تحقیق می رسد. در واقع مشخص نمودن سوال تحقیق اولین گام در مسیر حل مسئله تحقیق است. پژوهشگر می تواند بر اساس سوال تحقیق قصد پژوهش را به قاعده در آورد و در نتیجه اهداف پژوهش را مشخص نماید.

روش تحقیق (Research Methods) و روش شناسی تحقیق (Research Methodology)

روش تحقیق و روش شناسی تحقیق واژه هایی متمایز و سردرگم کننده هستند. روش شناسی تحقیق مجموعه ای وسیع از اصولی است که به پژوهشگر کمک می کند تا روش هایی که می بایست برای انجام پژوهش استفاده گردند را انتخاب نماید. در مقابل، روش تحقیق تکنیک ها و رویه هایی واقعی مورد استفاده در پژوهش هستند. روش تحقیق بر اساس انتخاب روش شناسی پژوهش مشخص می شود و بنابراین شامل تکنیک ها و منطق و دلایل استفاده از آنها می گردد. با توجه به ماهیت پژوهش، روش شناسی پژوهش شامل استفاده از داده های کمی و کیفی می شود و با توجه به نوع روش پژوهشگر از مشاهده، گزارش، مصاحبه، آزمایشگاه، کتابخانه و … استفاده می کند.

بحث (Discussion) و نتیجه گیری (Results)

بخش بحث و نتیجه گیری به مهمترین جنبه پژوهش – یافته های پژوهش – اختصاص دارد. بخش نتیجه گیری، یافته های پژوهش که با استفاده از روش های به کار رفته تولید شده اند را ارائه می دهد. این بخش می بایست شامل شرح متنی مختصر از یافته های پژوهش گردد و با داده های ارائه شده در قالب اشکال، جداول، نمودارها و دیگر عناصر غیر متنی پوشش داده شود. از طرف دیگر بخش بحث، یافته ها را به تفصیل تفسیر می کند. تمامی توضیحات و تفسیرهای مرتبط با نتایج به این بخش تعلق دارد. برای مثال اگر پژوهشگر الگویی ثابت یا نوسانی را در یافته ها مشاهده کرد می تواند آن را در بخش نتیجه گیری ذکر کند، ولی حدس، گمان و پنداشت هایی که با توجه به دلایل پدیده های مشاهده شده بدست می آیند می بایست در بخش بحث گنجانده شوند. بخش نتیجه گیری یافته های پژوهش را ارائه می دهد و بخش بحث آن ها را تفسیر می کند. همچنین با توجه به ماهیت یافته ها و مجله هدف، ممکن است این دو بخش از هم جدا گردند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *