Conflict of Interest

Conflict of Interest (تعارض منافع)

Conflict of Interest (تعارض منافع)

سنگ بنای علم عینیت و بی طرفی است. فرض کنید یک پژوهشگر در صورت بدست آوردن نتایج خاصی از یک پژوهش می تواند به مزایای مالی و شغلی دست یابد. اگر چه به خودی خود این امر قابل قبول می باشد، با این حال بعضی افراد به چنین ملاحظاتی که ممکن است طراحی پژوهش، انجام آن و چاپ مقاله ای که نتایج پژوهش در آن منعکس شده باشد را بی اعتبار سازد، با دیده شک و تردید می نگرند. به خصوص زمانی که پژوهشگر دستاوردهای بالقوه پژوهش را آشکارا بیان ننماید. چنین شرایطی Conflict of Interest یا تعارض منافع نامیده می شود.

تعریف Conflict of Interest

Conflict of Interest (تعارض منافع)

ما زمانی با Conflict of Interest (تعارض منافع) مواجه می شویم که هر گونه غرض ورزی بالقوه ای بر کار پژوهشگر تاثیر بگذارد.

Conflict of Interest می تواند شامل دستاوردهای مالی و شغلی گردد. برای مثال داور مجله ای را در نظر بگیرید که در حال داوری مقاله ای باشد که از اهمیت پژوهش های قبلی خود داور بکاهد. حتی اگر پژوهشی اصیل صورت گرفته باشد، این امر می تواند به توصیه داور مبنی بر رد مقاله منجر شود و در نهایت تعارض منافع رخ دهد.

معمول ترین نوع تعارض منافع جهت اخذ دستاورد مالی است که ممکن است نویسندگان با آن مواجه شوند. این نوع تعارض منافع شامل موارد ذیل می گردد: منابع مالی پژوهش، مالکیت سهام شرکت هایی که ممکن است در این پژوهش ذینفع باشند و پذیرش درآمد یا هزینه مشاوره از طرف شرکتی که از پژوهش نفع می برد. برای مثال مروری بر نتایج یک پژوهش نشان داد که حمایت مالی از یک پژوهش بر بی طرفی آن موثر است، چرا که غالبا حامیان مالی مالکیت داده ها را در اختیار دارند و بدین ترتیب ممکن است داده ها در معرض دستکاری و سانسور قرار گیرند.

انجمن جهانی سردبیران مجلات پزشکی تعریف خوبی از تعارض منافع بیان نموده است که نشان دهنده سناریوهای متفاوتی می باشد.

Conflict of Interest در دنیای آکادمیک امری اجتناب ناپذیر می باشد و این مسئولیت پژوهشگران است که تعارضات بالقوه و واقعی را شناسایی نمایند. گروه هماهنگی انسجام موسسات لیستی عالی مهیا نموده است که پژوهشگران با استفاده از آن می توانند وجود تعارض منافع را مشخص نمایند.

  • آیا حامی پژوهش با انجام آن به  نفع شخصی یا مالی می رسد که در تعارض با منافع عمومی باشد؟
  • آیا منافع مالی یا فکری برای شخص پژوهشگر، سازمان پژوهشگر یا حامی پژوهش وجود دارد که پژوهش و داده های آن را زیر سوال برد؟
  • نحوه مشارکت پژوهشگر یا حامی پژوهش در فهم پژوهش، نظارت بر پژوهش، طراحی تحقیق، انجام پژوهش و نگارش مقاله چگونه توسط دیگران تلقی می شود؟ آیا هرگونه غرض ورزی در طراحی تحقیق، انتخاب نمونه، گزارش داده ها، اصلاح داده ها و نگارش مقاله به عنوان تعارض منافع مربوط به پژوهشگر، سازمان پژوهشگر یا حامی پژوهش تلقی می شود؟ آیا در صورت افشا شدن وجود تعارض منافع در پژوهش و عدم اعلام قبلی آن، اعتبار پژوهشگر، سازمان پژوهشگر یا حامی پژوهش خدشه دار می گردد؟
  • آیا مشارکت پژوهشگر و حامی پژوهش در هرگونه تصمیم گیری مرتبط با پژوهش منطقی و بی طرفانه است؟
  • اگر پژوهشگر تعارض منافع در پژوهش خود را افشا ننماید با چه عواقبی مواجه خواهد شد؟ اگر سردبیر، داور یا مخاطب در خصوص مشارکت پژوهشگر یا حامی پژوهش سوالی مطرح نمایند، آیا پژوهشگر می تواند به این سوال جوابی منطقی دهد؟
  • آیا پژوهشگر، سازمان پژوهشگر یا حامی پژوهش تعهدی مرتبط با انجام پژوهش و انتشار نتایج آن را پذیرفته است؟ آیا پژوهشگر خود را در قبال این تعهد مسئول می داند؟

تقریبا تمامی مجلات علمی و حتی غیر فنی از نویسندگان می خواهند که تعارض منافع واقعی و بالقوه مرتبط با مطالعه خود را افشا نمایند. بعضی از مجلات مانند مجله انجمن پزشکی آمریکا (JAMA) از نویسندگان می خواهند تا هنگام ارسال مقاله، اظهارنامه افشای مالی را هم به مجله ارسال نمایند. بعضی دیگر از مجلات مانند مجله BMC Cancer در قسمت راهنمای نویسندگان بخش تعارض منافع را در مقاله و Cover Letter گنجانده اند تا نویسندگان در این بخش تعارض منافع مرتبط با پژوهش را با جزئیات بیان نمایند.

افشای Conflict of Interest

افشای Conflict of Interest (تعارض منافع)

از پژوهشگران انتظار می رود تا هنگام اظهار تعارض منافع، تمامی جزئیات مرتبط با منافع مالی پژوهش – مانند گرنت، حمایت مالی، سرمایه گذاری صنعت بر روی پژوهش مدنظر و دیگر مزایای فکری مانند اختراعاتی که در نوبت ثبت هستند و بنابراین در آینده دستاورد مالی خواهند داشت – را افشا نمایند. همچنین پژوهشگران می بایست نقش موسسات سرمایه گذار در پژوهش یا اشخاص حقیقی و حقوقی که از طراحی و انجام پژوهش، جمع آوری داده ها، تحلیل، تفسیر و نگارش، داوری و تایید نهایی آن حمایت می کنند را مشخص نمایند.

اطلاع رسانی درباره تعارضات منافع به مجلات امری مهم و ضروری است. ممکن است مجلات همیشه هنگام چاپ مقاله، تعارض منافع پژوهش را افشا ننمایند. اما اگر فردی درباره وجود تعارض منافع در پژوهش تردید نماید، مجله بیانیه افشای تعارض منافع نویسندگان را منتشر کرده و یادآور می شود که آنها پیشتر مجله را از این موضوع مطلع ساخته اند. این امر باعث می گردد تا تردید کمتری نسبت به پژوهش صورت گرفته وجود داشته باشد. با این حال اگر نویسندگان درباره تعارض منافع پژوهش به اطلاع رسانی نکرده باشند و وجود تعارض منافع در پژوهش کشف گردد، عواقب آن بسیار جدی خواهد بود به طوری که ممکن است که مقاله مسترد گردد و از سازمانی که نویسنده وابسته آن است، بازجویی به عمل آید.

معمولا خود مجلات سیاست های مرتبط با تعارض منافع پژوهش را وضع نمی کنند. این وظیفه وابستگی سازمانی نویسنده (دانشگاه یا موسسه پژوهشی) می باشد که سیاست های مرتبط با تعارض منافع پژوهش را ایجاد، اعمال و بر آن نظارت می کنند. بنابراین معمولا نویسندگان تا پیش از کامل نمودن پژوهش و ارسال مقاله به مجله برای چاپ، نیازی به بیان تعارض منافع پژوهش ندارند. اگر تردیدی به وجود آید، آنگاه به پژوهشگران توصیه می شود که پیش از ارتباط با مجله از سازمان خود در این باره مشاوره بگیرند.

سخن آخر

هنگامی که تعارضات منافع پژوهش افشا گردید، مخاطبین مقاله از این شرایط آگاه می گردند و می توانند بر اساس همان معیارها نسبت به پژوهش قضاوت نمایند. از طرف دیگر عدم افشای منافع فکری/مالی مرتبط با پژوهش به اعتماد عمومی ضربه وارد کرده و اگر بعدها این اطلاعات منتشر گردد، به اعتبار پژوهشگران و مجله ای که مقاله در آن چاپ شده است، آسیب جدی وارد می گردد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *