۵ افسانه پیرامون جلسه دفاع از پایان نامه

هنگامی که بهترین دوستم علیرضا متوجه شد که بالاخره تاریخ دفاع از پایان نامه ام مشخص شده است، متحیرانه پرسید: فقط سه هفته تا دفاع از پایان نامه ات فرصت داری؟ او در ادامه گفت: برای جلسه دفاع از پایان نامه ات حتما یک روز مرخص خواهم گرفت.

علیرضا برای شرکت در جلسه دفاع از پایان نامه ام فاصله خوزستان تا تهران (بیشتر از ۸۰۰ کیلومتر) را طی کرده بود، اما وقتی صحبت هایم در جلسه دفاع به اتمام رسید، هیچ نشانه ای از خوشحالی را در صورتش نمی دیدم.

البته من شرکت کنندگان در جلسه دفاع را ناامید نکردم. صحبت هایم به خوبی ساختار یافته بود و همه پژوهش های مرتبط با پایان نامه ام را به خوبی توضیح دادم. من در جلسه دفاع موفق عمل کردم. در حالی که اعضای هیئت داوری از من انتظارات زیادی داشتند، آنها طی جلسه دفاع سوالات منطقی زیادی از من پرسیدند.

با این حال یکی از اعضای هیئت داوری از آن اساتید معروف بود که کسی ترجیح نمی داد با او طرف صحبت باشد. او همیشه در اولین ردیف می نشست و با هر جمله ای که بیان می شد، سوالی از دانشجو می پرسید. با این حال، او در جلسه دفاع از پایان نامه من یک گام جلوتر آمده بود.

او سوالی از من پرسید که ارتباط خیلی خیلی کمی با پایان نامه ام داشت، اما من متواضعانه به او گفتم که جواب این سوال را نمی دانم. در این هنگام آماده شدم که به صحبت هایم ادامه دهم، ولی او باز با چند سوال مانع از ادامه دفاعم شد. من باز به او توضیح دادم که حتی نگاهی به این سوال تحقیق نیانداخته ام و باز آماده شدم تا دفاعم را ادامه دهم. اما او دست بردار نبود! او توضیح داد که چرا این سوال تحقیق بسیار مهم است و چرا باید به آن توجه داشت.

ناگهان اتاق جلسه دفاع که مملو از حضار بود – تقریبا ۱۰۰ نفر – به شدت گرم شد. ناگهان احساس کردم که پیراهنم از عرق خیس شده است و به همین دلیل به سمت بطری آبم رفتم. در این اثنا نگاهی به اعضای هیئت داوری انداختم و امید داشتم که یکی از این اعضا دخالتی کند و این مکالمه وحشتناک را به پایان برساند. اما آنها فقط به من خیره شده بودند. ناگهان به یک بینش رسیدم و احساس آسودگی خاطر کردم.

متوجه شدم که کسی نیامده که مچم را بگیرد. آنها فقط به این دلیل در جلسه حضور دارند تا عکس العملم را در برابر این حجم فشار روانی ببینند. به همین دلیل دوباره نگاهی به آن استاد انداختم و لبخندی زدم. با احترام به او گفتم که من هم با نقطه نظر شما موافقم و این سوال تحقیق می تواند به پژوهشی عالی در آینده منجر شود. این مکالمه برای بیشتر از ده دقیقه دیگر ادامه یافت تا این که سوالات استاد به اتمام رسید.

پس از این ادامه جلسه دفاع را بدون هیچ گونه وقفه ای ادامه دادم. پس از این که صحبت هایم تمام شد، اعضای هیئت داوری جلسه مختصری داشتند. در این هنگام استاد راهنمایم دستش را بر روی شانه ام قرار داد و گفت: کارت عالی بود. می دانستم که دلیل این حرفش، چگونگی دفاع از پایان نامه ام نبود – که در آن واقعا موفق بودم – در حقیقت به این دلیل مرا تحسین کرد که توانستم مکالمه ام را با آن استاد مدیریت کنم.

هنگام پذیرایی پس از جلسه دفاع یکی از اعضای ارشد هیئت داوری مرا کنار کشید و به من گفت که تا بحال ندیده بودم این استاد به کسی اینقدر سخت بگیرد. او در ادامه گفت که این مسئله را شخصی تلقی نکن. جلسه دفاع از پایان نامه در مقطع تحصیلات تکمیلی فقط یک تشریفات است.

علیرضا مرا در آغوشش فشرد و در گوشم زمزمه کرد که چقدر جلوی خود را گرفته بود تا هنگام بازجویی استاد به او چشم غره نرود. من با خنده به او گفتم: نگران نباش. این آخرین باری بود که او می توانست این چنین مرا تحت فشار قرار دهد. این مطلب حقیقت داشت. این جلسه، آخرین باری بود که با اعضای هیئت داوری ملاقات داشتم.

اما در طی مقطع دکتری، دوره پست دکتری و در شرکت خودم که در صنعت داروسازی فعالیت داشت، سخنرانی های زیادی را تجربه کردم. در طی این سالها در هر جلسه ارائه، تقریبا ۸۰ درصد سوالات توسط یک شخص پرسیده می شد و او شخصی بود که نسبت به همه گفته هایم شکاک بود. اما من همیشه آرامش خود را حفظ می کردم، حتی هنگامی که ناچار بودم در حضور بزرگترین اشخاص صنعت داروسازی ایده هایم را مطرح کنم.

در این تجاربی که داشتم متوجه شدم هیچ شخصی از من انتظار ندارد که جواب همه سوالات را بدانم، اما همه از من این انتظار را دارند که مسئولیت پروژه ام را بر عهده داشته باشم و بدانم که چگونه می توان به جواب سوالات رسید. خوشبختانه جدال کلامی که طی جلسه دفاعم داشتم موهبتی بود که به من این امکان را داد تا اعتماد به نفس بیشتری داشته باشم.

چقدر دنیا متفاوت خواهد بود اگر این اطمینان را داشته باشید که کسی نیست تا بخواهد مچ شما را بگیرد! آیا در این صورت شما شجاعانه تر سخنرانی نمی کنید یا با اعتماد به نفس بیشتری به سوالات پاسخ نمی دهید؟

بیشتر افسانه ها پیرامون جلسه دفاع از این ترس ناشی می شود که اگر شما چیزی را اشتباه بگویید، کسی مچ شما را می گیرد. کسی این کار را نمی کند. بدترین اتفاقی که می تواند بیفتد، عدم موافقت با شماست، در این صورت هم شما چیز جدیدی یاد خواهید گرفت. مهم تر از همه شما با اعتماد به نفس بیشتری در حضور دیگران صحبت خواهید کرد و این مهارت در شغل آینده شما بسیار تاثیرگذار خواهد بود.

۵ افسانه پیرامون جلسه دفاع از پایان نامه که می تواند برای شما آگاهی بخش باشد.

اگر نگران جلسه دفاع از پایان نامه خود هستید، یک نفس عمیق بکشید. واقعیت این است که برای بیشتر دانشجویان، جلسه دفاع از پایان نامه صرفا یک تشریفات است. با توجه به این نکته، چیزی به فارغ التحصیلی شما نمانده است.

اگر با دفاع از پایان نامه شما موافقت گردیده است، این بدین معنی است که تقریبا موفقیت شما ۱۰۰ درصد می باشد. هنوز مطمئن نیستید؟ در ذیل ۵ افسانه پیرامون جلسه دفاع بیان شده که با آگاهی از آنها می توانید از اضطراب خود بکاهید.

اگر نتوانید به هر سوالی پاسخ دهید، پایان نامه شما مورد تایید قرار نمی گیرد.

ایده خوبی است اگر پیش از جلسه دفاع از پایان نامه، تمرین نموده و خود را برای چند سوال آماده نمایید. اما فکر نکنید که برای تایید پایان نامه، از شما انتظار می رود تا جواب هر سوالی را بدانید. اگر خودتان پژوهشی را انجام داده باشید و پایان نامه خود را نوشته باشید، این بدین معنی است که اکنون در رشته خود متخصص هستید.

متخصص بودن بدین معنی نیست که شما همه جواب ها را بلدید. همانطور که می دانید، پژوهش سفری بدون انتهاست و بدون توجه به سطح علمی شما، همیشه چیزی برای یاد گرفتن وجود دارد. هیئت داوری هم از این امر آگاه است.

جلسه دفاع از پایان نامه شما فرصتی است که نشان می دهد شما یاد گرفته اید چگونه مستقلا پژوهشی انجام دهید. اگر سوالی از شما پرسیده شود و شما از جواب آن مطمئن نباشید، اعتراف به ندانستن گزینه مطلوبی است، در حقیقت بسیار عالی است.

سعی نکنید که جوابی بسازید … هیئت داوری متوجه این امر خواهد شد. به جای آن توضیح دهید چگونه می توانید به جواب سوال برسید. به یاد داشته باشید که اگر خود را به جلسه دفاع از پایان نامه رسانده باشید، مشکل ترین قسمت را پشت سر گذاشته اید. شما تاکنون موفق شده اید که تایید موضوع پایان نامه خود را بگیرید، پژوهش خود را انجام داده اید و در نهایت فرآیند انجام پایان نامه خود را به پایان رسانده اید.

هیئت داوری می خواهد به خاطر اشتباهات شما مچتان را بگیرد.

هیچ کسی قصد مچ گیری ندارد. در واقع هیئت داوری طرف شماست. آنها می خواهند شما فارغ التحصیل شوید. کنترل جلسه به عهده شماست و این وظیفه شماست که جلسه دفاع از پایان نامه را رهبری کنید. این پژوهش، آموخته ها و آینده شماست که در جلسه دفاع مورد بحث قرار می گیرد. به چالش کشیده شدن شما توسط هیئت داوری امری عادی است و باعث می گردد تا از استانداردهای سختگیرانه تری پیروی نمایید.

در حالی که موضوع پایان نامه تان را خودتان انتخاب نموده و پژوهش را انجام داده باشید، حتی ترجیح بر این است که هیئت داوری سختگیرتری داشته باشید. در نهایت، هیئت داوری خواستار آن است که شما فرآیند انجام پایان نامه را به پایان برسانید و موفق به اخذ مدرک گردید. اگر پایان نامه شما آماده نبود، آنها با برگزاری جلسه دفاع موافقت نمی کردند. موفقیت شما در جلسه دفاع انعکاس مثبتی را برای آنها به عنوان اساتید و دانشکده شما ایجاد خواهد کرد.

هیئت داوری نمی خواهد شما را انجام پایان نامه ناتوان ببیند. در حقیقت دفاع موفقیت آمیز شما از پایان نامه تان به نفع هیئت داوری است. در مورد توجه آنان به اشتباهات شما در جلسه دفاع و پرسیدن سوالات دشوار نگران نباشید. آنها به این دلیل در جلسه دفاع حضور ندارند.

در بسیاری موارد، دفاع از پایان نامه راهی جالب برای جمع آوری اعضای هیئت علمی دانشکده و نمایش پژوهشی جذاب می باشد. شما می توانید خود را در نقش یک الگو برای دانشجویانی که هنوز از پایان نامه خود دفاع نکرده اند، ببینید و به آنها این امید را می دهید که روزی در جایگاه شما قرار خواهند گرفت.

هیئت داوری تاکنون با موضوع پایان نامه شما موافقت نموده و از روال پژوهش شما مطلع می باشد. آنها می دانند برای این که به اینجا برسید، چقدر زحمت کشیده اید و به همین دلیل هرگز نمی خواهند دقیقه آخر سنگی جلوی پایتان بیندازند. سعی کنید که آرام باشید و اعتماد به نفس داشته باشید زیرا احتمالا بیشتر از آن چه که فکر کنید می دانید.

اگر دفاع از پایان نامه خوب پیش نرود، می بایست از اول شروع کنید.

لحظه ای به ترس هایتان فکر کنید. چه اتفاقی می افتد اگر در جلسه دفاع از پایان نامه تان همه چیز را خراب کنید؟ یا هیئت داوری از شما بخواهد که برای اخذ مدرک تغییراتی اساسی در پایان نامه تان ایجاد کنید؟ این ها مواردی هستند که بعید است اتفاق بیفتند و شما به خانه اول بر نمی گردید.

معمولا در موارد این چنینی تغییرات درخواستی، جزئی می باشند و شما می توانید به سادگی آنها را اعمال نمایید. هیچ گاه هیئت داوری از شما نمی خواهد که پژوهش خود را دوباره از ابتدا شروع کنید یا تغییرات کاملی را اعمال نمایید. در یک جلسه دفاع معمولی، موارد غیر منتظره به ندرت اتفاق می افتند. احتمالا شما تاکنون مشکلات پژوهش خود را مشخص نموده اید.

اگر با دفاع از پایان نامه شما موافقت شده است، این بدین معنی است که هیئت داوری از چگونگی انجام پژوهش توسط شما آگاهی دارند. در این مرحله از مقطع تحصیلات تکمیلی، احتمال کمی وجود دارد که پایان نامه شما مورد تایید قرار نگیرد. حتی اگر بدترین اتفاق رخ دهد و شما ناچار به تغییرات اساسی در پایان نامه خود باشید، بعید است در فارغ التحصیلی شما تاخیری به وجود آید.

اعضای هیئت داوری واقعا در رشته شما متخصص هستند، شما متخصص نیستید.

طی جلساتی که با استاد راهنمای خود داشتم، او توصیه هایی برایم داشت. من همه هفته های قبل از جلسه دفاع با او از طریق ایمیل در ارتباط بودم. به نظر استاد راهنمایم بر روی چه نکاتی از پایان نامه در جلسه دفاع می بایست تاکید کنم؟ چه چیزهایی را نباید از قلم بیاندازم. استاد راهنمایم با سعه صدر به تمامی سوالاتم پاسخ می داد ولی در انتها خاطر نشان کرد که من می بایست بر قوه قضاوت خودم اتکا کنم.

او گفت: پایان نامه شما حاصل پژوهشی اصیل است و شما بیشتر به موضوع پایان نامه احاطه دارید. البته او درست می گفت. او با موضوع پایان نامه ام آشنا بود ولی آن زمانی که من بر روی پروژه ام وقت گذاشته بودم را او بر روی این موضوع اختصاص نداده بود. من متوجه شدم که خودم در این زمینه متخصص هستم، اگر چه هنوز موفق به اخذ مدرک نگشته ام.

جلسه دفاع از پایان نامه مانند امتحانی است که شخص شرکت کننده در آن از افراد امتحان گیرنده بیشتر می داند. هنگامی که شما از پایان نامه خود دفاع می کنید، در حقیقت شما متخصص ترین شخص در این جلسه هستید. ممکن است اعضای هیئت داوری در کل تجربه بیشتری داشته باشند، اما آنها در پروژه ها و حیطه تخصصی خود این تجربه را دارا هستند.

با انجام پایان نامه شما فردی متخصص گشته اید. در حقیقت احتمالا شما مطلع ترین فرد در دانشکده در موضوع پایان نامه خود هستید. بنابراین جلسه دفاع از پایان نامه را با اعتماد به نفس به پیش ببرید. تقریبا برای همه حضار جلسه دفاع شما در نقش یک استاد هستید.

اگر برای اخذ مدرک، مسیری دشوار را طی کرده اید، در جلسه دفاع از پایان نامه نیز با مشکل مواجه خواهید شد.

در واقع هیچ ماجرای اخذ مدرکی شبیه به هم نیست. هر شخصی مسیری منحصر به فرد را برای انجام پایان نامه و اخذ مدرک طی کرده است و این مسیر همیشه دشوار بوده است. اگر با زحمات بسیار به این مرحله رسیده اید، بدانید که احتمالا بیشتر همتایان شما نیز فکر مشابهی با شما دارند.

اما طی مسیر ناهموار انجام پایان نامه بدین معنی نیست که در جلسه دفاع نیز با دشواری روبرو هستید. حتی اگر اعضای هیئت داوری افرادی سخت گیر باشند یا پژوهش شما طبق برنامه پیش نرفته باشد، جلسه دفاع از پایان نامه را شروعی دوباره در نظر بگیرید. حضار جلسه دفاع در هر گام از انجام پایان نامه با شما نبوده اند. آنها اصلا نمی دانند شما برای انجام پایان نامه با چه چالش هایی مواجه شده اید. چه باور کنید یا نکنید، در بهترین جلسات دفاعی که خودم شخصا حضور داشتم، افرادی که از پایان نامه خود دفاع می کردند، همگی برای رسیدن به این مرحله با مشکلات بزرگی مواجه بوده اند. اگر شما اعتماد به نفس خود را در جلسه دفاع حفظ کنید، متوجه خواهید شد که می توانید این جلسه را به خوبی مدیریت کنید و اعضای هیئت داوری نیز موانع این مسیر را فراموش خواهند کرد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *